Perinatoloji

Riskli gebelik polikliniğinde ikinci düzey (ayrıntılı) ultrason incelemeleri yüksek kalitede görüntü üretebilen, doppler, renkli doppler, üç ve dört boyutlu görüntüleme yetenekleri olan ultrason cihazı ile yapılmaktadır. Anne karnındaki bebekten tetkik amaçlı eş parçası, su veya kan alınabilmektedir. (Cvs, Amniosentez, Kordosentez)

 “Riskli gebelik” deyimi gebenin veya karnındaki bebeğin sağlığını tehdit eden özel bir durum varlığında kullanılır. Aslında tamamen “risksiz gebelik” yoktur. İlk aylarda mevcut olmayan bir sorun gebelik ilerledikçe ortaya çıkabilir.

Ayrıntılı ultrason incelemeleri

Anne karnındaki bebeklerde olası sorunlar en çok ultrasonla araştırılır. Bebeğin vücut yapılarının ve iç organlarının ayrıntılı şekilde gelişmiş ultrason cihazıyla incelenmesi halk arasında “Renkli Ultrason”, “Renkli Doppler”, “Büyük Ultrason”, “Üç Boyutlu - Dört Boyutlu Ultrason”  ve “Raporlu Ultrason” gibi isimlerle anılır. Doktorlar ise daha çok “İkinci Düzey Ultrason” , “Detaylı Ultrason” veya “Ayrıntılı Ultrason” isimlerini tercih ederler. Bu inceleme sırasında Doppler, Renkli Doppler, Üç ve Dört Boyutlu Görüntüleme yöntemleri gerektiğinde kullanılır, fakat yine de en önemli bilgiler gelişmiş ultrason cihazlarının üretebildiği yüksek kalitede siyah-gri-beyaz görüntülerden elde edilir. Ayrıntılı Ultrason muayenesinin normal gebelik takibi sırasında yapılan ultrason muayenelerinden farkları şunlardır: Yüksek görüntü kalitesine sahip, Doppler, Renkli Doppler, 3 ve 4 Boyutlu görüntüleme yetenekleri olan gelişmiş ultrason cihazı kullanılır; Daha fazla zaman ayrılarak anne karnındaki bebeğin organları mümkün olan en küçük ayrıntı düzeyinde incelenir; Bu inceleme riskli gebelikler, doğumsal sakatlıklar ve hastalıklar konusunda uzman olan doktor (Perinatoloji Uzmanı) tarafından yapılır. İnceleme sonucunda yazılı bilgilendirme ve önerileri içeren rapor düzenlenir.

Ayrıntılı ultrason muayeneleri anne karnındaki bebek için zararlı mıdır?

Ultrason insan kulağının duymadığı çok tiz bir sestir. Radyasyon yaymaz. Yaklaşık 60 senedir anne karnındaki bebeklerin muayenesi için kullanılmaktadır. Bugüne kadar tıbbi amaçla yapılan ultrason muayenesinden zarar gören bebek bildirimi yapılmamıştır. Yine de muayenenin mümkün olan en kısa sürede bitirilmesi ve eğlence amaçlı ultrasona girilmemesi önerilir.

Ayrıntılı ultrason muayenesiyle hangi sorunlar anlaşılabilir?

Ayrıntılı ultrason muayenesiyle anne karnındaki bebeğin büyümesi ve gelişmesinin yanında vücut ve organ yapıları sakatlıklar (anomaliler) veya doğumsal hastalık şüphesi uyandıran bulgular (belirteçler) açısından incelenir. Sakatlıklar (anomaliler) bebeğin vücut ve organ yapılarında olabilen oluşum hatalarıdır. 12 – 14 gebelik haftaları arasında yapılan ayrıntılı ultrason muayenesiyle ( Birinci Trimester Tarama ) kalıcı özür veya kısa yaşam süresi ile sonuçlanacak anomalilerin %80- 90’ı tanınabilir ve aileler gebelikten erken vazgeçme seçeneği elde eder.  20. - 22. gebelik haftaları arasında yapılan ayrıntılı ultrason muayenesiyle ( İkinci Trimester Tarama ) özür veya kısa yaşamla sonuçlanacak anomalilerin tamamına yakını tanınır. Belirteçler normal bebeklerde de görülebilen, fakat genetik veya enfeksiyon hastalığı olanlarda daha sık izlenen fiziksel özelliklerdir. Örneğin, beyin boşluklarının hafif genişlemesi, burun kemiğinin görülememesi veya küçük ölçülmesi, ense cilt kalınlığının artmış olması, elin küçük parmağında orta kemik eksikliği, ayak başparmağının diğer parmaklardan ayrık durması gibi bulgular normal bebeklerde de görülebilir, fakat aynı zamanda bunlar Down Sendromu olarak adlandırılan doğumsal zeka geriliğine sahip bebeklerde daha sık izlenen belirteçlerdir.

Ayrıntılı Ultrason Muayenesiyle hangi sorunlar anlaşılamaz?

Sakatlıkların tanınma olasılığı sakatlığın boyutuyla ve yerleşimiyle ilgilidir – çok küçük boyutlu yapısal sorunların çoğunun ultrasonla tanınması mümkün değildir – kaka deliğinin oluşmaması (anal atrezi), burun deliklerinin tıkalı olması (koanal atrezi), yumuşak damağın yarık olması, barsaklarda tıkanıklık olması, küçük kalp delikleri, cinsel organlarda şekil bozukluklarının olması tanınamayanlara örnek olarak verilebilir. Bunun yanında, gebelik haftasının uygun olmaması, gebenin şişman olması, bebeğin anne karnında duruşunun uygun olmaması, bebeğin sularının az olması gibi faktörler ultrason incelemesini olumsuz etkilerler ve olası sorunların saptanmasını engelleyebilirler. Bebeğin vücut ve organ yapılarını etkilemeyen doğumsal hastalıklar ultrasonla tanınamaz. Doğumsal zekâ geriliği, görme veya işitme bozukluğu, kan hastalıkları, enfeksiyon hastalıkları, metabolik hastalıklar (doku veya vücut kimyası hastalıkları) ultrasonla tanınması mümkün olmayan sorunlardır. Bu tür hastalıkların çoğunun gebelik sırasında herhangi bir tetkikle tanınması mümkün değildir. Bazıları bebeğin eşinden alınan parça, bebeğin çevresinden alınan su veya kordon damarından alınan kandan tetkik yapılarak anlaşılabilir. Bu tetkikler pahalı oldukları ve beraberinde az da olsa düşük meydana getirme riski taşıdıkları için tüm gebelere önerilmez, ancak Down Sendromu (kromozom bozukluğuna bağlı ve tedavisi mümkün olmayan doğumsal zeka geriliği) veya başka genetik veya enfeksiyon hastalığı risk artışı durumunda yapılırlar.

Ayrıntılı Ultrason Muayenesi Gebeliğin hangi döneminde yapılır?

Ayrıntılı Ultrason Muayenesi için gebeler genellikle gebeliği izleyen doktorlar tarafından yönlendirilir. Sakatlık şüphesi, suların azalması veya artması, gelişme geriliği şüphesi gibi durumlarda bu muayene herhangi bir gebelik haftasında istenebilir. Özel bir sorun şüphesi olmadan, her ihtimale karşı ayrıntılı ultrason muayenesi yapılacaksa, birinci muayene 12- 14 gebelik haftaları arasında (Birinci Trimester Tarama), ikinci muayene (İkinci Trimester Tarama) 20.–22. gebelik haftaları arasında yapılır.

Birinci Trimester Tarama (3 Aylık Gebelikte Ayrıntılı Ultrason Ve İkili Test)

Gebeliğin 12.-14. haftaları arasında yapılan, ultrason muayenesi ve kan tetkiki (ikili test) içeren bir incelemedir. Amacı bebekte gebeliğin istenmemesine yol açabilecek doğumsal sakatlıkların olabildiğince erken tanınması ve zeka geriliğinin sık görülen bir nedeni olan Down Sendromu’na ait riskin belirlenmesidir. Bebekte saptanan ciddi sakatlık nedeniyle gebelik sonlandırılması ne kadar erken yapılırsa ailelerde yarattığı psikolojik travma ve üzüntü o kadar az olmaktadır. 3 aylık bebeklerin yapıları 5 aylık bebekler kadar ayrıntılı görülmese de, birçok önemli sakatlığın erken tanınması mümkündür -kafa kemikleri sakatlıkları, ağır belkemiği sakatlıkları, karın duvarı oluşum hataları, el-kol-bacak-ayak yokluğu veya kemik kısalıkları, iç organların yanlış yerleşimi, kalp boşluklarının veya kalbe giren-çıkan ana damarların yanlış oluşması.  Bu muayenenin diğer amacı, zekâ geriliğinin sık bir nedeni olan Down Sendromu risk hesaplamasına yönelik, bebeğin ense cilt kalınlığının ölçülmesi, burun kemiğinin görüntülenmesi, Doppler Ultrasonla kalbin küçük ve büyük sağ boşlukları arasındaki kapakçıkta (triküspit kapak) ve kordon toplardamarını kalbin küçük sağ boşluğuna bağlayan damarda (Ductus Venosus) normal olmayan kan akımı araştırılmasıdır. Ultrason bulgularına gebenin kanından yapılan İkili Test eklenirse (Kombine Test) ve yüksek riskli bulunan bebeklere amniosentez yapılırsa Down Sendrom’lu bebeklerin %90’ı tanınabilir. Bu oran 16.-20. gebelik haftaları arasında tek başına yapılan Üçlü Test’ten (tanıma gücü % 60) ve Dörtlü Testten (tanıma gücü %80)  üstündür. Çoğul gebeliklerde (ikiz, üçüz, dördüz) gebenin kanından yapılan testler güvenilir değildir, bu yüzden risk hesabı yalnız ultrason bulgularına ve gebenin yaşına göre yapılır.

İkinci Trimester Tarama

Perinatoloji uzmanlarının en çok yaptığı incelemedir. Gebelik boyunca yapılan en ayrıntılı bebek muayenesidir. Özel bir neden yoksa genellikle gebeliğin 20.- 22. haftaları arasında yapılması önerilir. Bu haftalar arasında bebeğin yapıları ultrasonda olabilecek en küçük ayrıntı düzeyinde görüntülenebilir ve kısa yaşam veya kalıcı özürle sonuçlanabilecek anomalilerin tamamına yakını saptanabilir. Sakatlık veya sonradan oluşan hasar şüphesi, gelişme geriliği, bebeğin sularının azalması veya artması gibi durumlarda bu haftalardan daha önce veya daha sonra da inceleme yapılabilir.

Üçüncü Trimester Doppler

Gebeliğin son üç ayında büyüme sorunu saptanan bebeklerin kordon ve beyin damarlarında ve gebenin rahim damarlarında kan akımlarının değerlendirilmesidir.

İnvazif Girişimler

“İnvazif Girişim” deyimi gebenin karnından ince iğneyle geçilerek bebeğin eşinden parça alınması (Koryon Villüs Biopsi veya CVS), bebeğin çevresindeki sudan örnek alınması (Amniosentez), bebeğin göbek kordonundan kan alınması (Kordosentez) gibi işlemleri ifade eder. İnvazif girişimler ultrasonla tanınma şansı olmayan, fakat laboratuar tetkikleriyle anlaşılabilen doğumsal hastalık araştırmalarında kullanılır. İnvazif girişimle elde edilen bebeğe ait doku veya hücreler laboratuar tetkikleriyle aranan hastalık açısından incelenebilir. İnvazif girişimler her gebeye önerilmez, ancak laboratuar tetkikleriyle saptanabilen doğumsal hastalık risk artışı olanlara önerilir. Bebeğin çevresindeki sudan örnek alınması (Amniosentez) en sık yapılan İnvazif Girişim’dir, ve genellikle Down Sendromu riskinin artmış olan gebeliklerde yapılır.

Muayeneye gelmek isteyenler için öneriler

Riskli Gebelik Polikliniği randevu ile çalışmaktadır. Ayrıntılı Ultrason Muayeneleri için telefonla randevu alınabilir. İnvazif girişim (CVS, Amniosentez, Kordosentez) için telefonla randevu verilmemektedir, randevu alınması için gebelerin eşleriyle birlikte muayeneye gelmeleri, bebeğin ayrıntılı ultrason incelemesinden geçmesi, yapılacak girişimin amacı ve olası riskleri hakkında sözlü ve yazılı bilgi almaları şarttır.

Ultrason incelemesi içeren muayeneler ortalama 30 dakika sürer (Çoğul gebelikler 45 - 60 dk ). Bebeğin duruşu muayene için uygun değilse, beklemek gerekebilir ve hastanede geçirilen zaman bir – bir buçuk saati bulabilir. Karın cilt altı yağ dokusu fazla olan veya gebelik haftası 20 den küçük olan gebelerde ultrason görüntü kalitesi iyi değilse muayene ertelenebilir.  Çok sık olmamakla birlikte acil hasta gelmesi veya sorun saptanan gebelerde muayenenin uzaması nedeniyle randevu saatlerine tam uyulmayabilir. İnvazif girişim yapılacaksa (Amniosentez gibi) hastanede geçirilecek zaman 2 saati geçebilir.

Muayeneye eşinizle birlikte gelmeniz önerilir. Eşiniz gelemiyorsa muayenede anlatılacakları anlayabilecek durumda olan tek bir yakınınızla gelmeniz önerilir.

Bebeği görmek istiyor bahanesiyle yanınızda çocuk veya bir kişiden fazla refakatçi getirmemelisiniz. Uzun muayene süresi, vajinal muayene gerekebilmesi ve sorun saptanma durumunda anlatılacaklar çocuklar açısından sıkıcı veya sakıncalı olabilir. İstediğiniz takdirde ultrason görüntüleri muayeneyle eşzamanlı DVD’ye kaydedilecektir ve bebeğin üç boyutlu görüntüleri elde edildiyse fotoğrafları size verilecektir.

Randevunuzdan 15 dakika önce hastanede olup gereken kayıt işlemlerini yaptırmalısınız. Gebelik boyunca yapılan tetkik sonuçlarını ve ultrason resimlerini – raporlarını yanınızda bulundurmanız önerilir. Muayeneye tok karnına gelmeniz tercih edilir.

Basarili
Basariyla tamamlandi
Uyari
Bir uyari ile karsilasildi.
Hata
Bir hata ile karsilasildi.