Ortopedi ve Travmatoloji

Ortopedi ve Travmatoloji merkezlerinde her türlü kırık-çıkık gibi yaralanmalara karşı girişimler ve doğuştan (çarpık ayak, kalça çıkıklığı) ya da sonradan olan şekil bozukluğu düzeltme ameliyatları uygulanmaktadır. 

Diz, ayak bileği hastalıklarının tedavisinde Artroskopi (kapalı yöntem) ameliyatları yapılmaktadır. Kireçlenme sonucu kalça, diz, omuz ve dirsek eklemlerinde gelişen bozukluklarda her türlü protez ameliyatları (artroplasti) uygulanmaktadır.

Diz ve Kalça Protezi Uygulamaları

En sık sorun çıkartan eklemimiz dizlerimizdir. Nedenleri ise; vücudumuzun en uzun iki kemiğinin eklem yapması, hareket açıklığının çok fazla ve sığ kemik yapılarının olması, sağlamlığının sadece yumuşak dokularla sağlanması ve dizlerimizin diğer eklemlerden daha fazla yüke maruz kalmasıdır. Sportif aktivitelerde bu yüklenme çok daha fazla hale gelir. Kıkırdak dokusundaki bir hasar, menisküsteki bir yırtık, bağlardaki bir kopma dizin sağlığını bozar ve dizde ağrılar, şişmeler, takılmalar ve kilitlenmeler ortaya çıkar. Sağlıklı bir diz ağrımaz, kilitlenmez veya şişmez.

Protez ilaç, diz içi enjeksiyon ve fizik tedaviye cevap vermeyen kireçlenmelerde diz artroskopisinden ve yönlendirme ameliyatlarından yarar görmeyeceği düşünülen ya da daha önce bu operasyonları geçirdikten sonra yakınmaları yineleyen hastalarda iyi bir seçenektir. Yukarıdaki alternatif tedavilere cevap yok ve diz sorunları hastanın hayat standartını bozuyorsa diz protezi gereklidir denebilir. Günümüzde protez ömrünün 20-25 yıla uzadığı düşünülürse yapım yaşı yerine hayat standartı kavramı daha önemli hale gelmiştir. Yine de 55 yaş altındaki kişilerde diğer tedavi yöntemleri sonuna kadar denenmelidir. 55-65 yaşları arası diğer tedavi yöntemleri avantajlı olabilir. 65 yaş üzeri rahatlıkla uygulanabilir.

Kalça eklemi ve bu eklemin yer aldığı leğen kemiği; sağlıklı olarak ayakta durma, yürüme, koşma eylemlerinde etkili rol oynar. Doğumla birlikte kalça ekleminin ve çevresindeki kemik ve yumuşak dokuların zamanında ve sağlıklı gelişimiyle ağrısız, eklem hareketleri açık olan kalça eklemiyle yaşam kalitesi artar. Kalça ekleminin doğuştan sağlıksız gelişimi ya da sonradan meydana gelen kırık ve çıkıklar, enfeksiyon, kemik erimesi, tümörler varlığında uyluk iç yüzüne yayılan kasıkta ağrı, şişlik, aksayarak yürüme ve eklem hareket kısıtlılığı hastaların sıklıkla karşılaştıkları sorunlardır. Duruş bozukluğu, aksayarak yürüme, bacak uzunluk eşitsizlikleri, eklem hareket kısıtlılığı, uyluk çevresinde ağrı, hassasiyet ve şişlikler incelenmesi gereken durumlardır. Bu tip şikayetleri olan hastalarda erken tanı ve tedavi ile hastanın iyileştirilmesi mümkün olabilmektedir.

Çocukluk Çağı Ortopedik Hastalıkların Tedavisi

Gelişimsel Kalça Çıkığı

Kalça çıkığı ve yetersizliği yeni doğan ve çocukluk çağında görülen bir sorundur. Bazen tanın gecikmesi sonucu çocuklar topallayarak hekime gelirler. Çocuklarda kalça çıkığı; erken tanı ve uygun tedavi ile düzeltilebilir. Uygun tedaviden kasıt: Bu dönemde kalça kemiğini besleyen damarlarda zedelenmeye yol açmadan kalçanın nazik bir şekilde yuvasına yerleşmesini sağlamaktır. Tedavi sonrasında oluşacak bu sorun geç dönemde ciddi sakatlıklara yol açmaktadır. Bu tedavide zorla güzellik olmaz sözünü hatırlamalıdır. Bu hastaların tedavide geç kalmaları halinde bile tek taraflı çıkıklarda 10-11 yaşa kadar, iki taraflı çıkıklarda 6-7 yaşa kadar başarılı sonuç alınmaktadır. Ancak önceden geçirilmiş başarılı olmayan girişimler sonucu olumsuz etkiler.

Gelişimsel Kalça Displazisi (Yuva yetersizliği)

Kalça çıkığında görülen topallamayı burada göremeyiz. Bu nedenle uzun süre fark edilmeyebilir. Çok kere dize yayılan ağrılarla karşımıza gelirler.Bu nedenle sinsi bir hastalıktır. Bazen bel fıtığı ile de karıştırılabilir. Bu yetersiz kalça eklemleri erken kireçlenmede önemli bir yer tutar. Bu hastaların erken dönemde fark edilmesi ve 30 -35 yaşından önce tedavi edilmesi, erken kireçlenmeyi önler. Bu tedavi kalça eklemi yetersizliğini düzelten kalça protezine olan ihtiyacı geciktiren bir yaklaşımdır.

Perthes Hastalığı

Kalça ekleminin beslenme bozukluğu sonrası 2-12 yaş arasında topallama ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Çocuklarda 7 günden fazla süren ağrı ve ateş olmaksızın topallama Perthes hastalığını düşündürmelidir. Bu hastalık deprem gibi şiddet farklıyla karşımıza gelir. Bazen ameliyatsız tedaviyle iyileşebilirken bazen de ameliyata rağmen iyileşme istenildiği gibi olmayabilir. Dünyada henüz tedavisi ile ilgili yaklaşımlarda netlik olmayan bir hastalıktır. Ancak bu hastaların en az 2 yıl süren iyileşme döneminde düzenli takibi gerekir.

Pes Ekino Varus (Çarpık Ayak)

Doğuştan çarpık ayak tek ya da çift taraflı olabilir. Bu ayakların bir kısmı hakiki çarpık ayak olmayıp basit masajlarla düzelebilir. Hakiki çarpık ayaklarda doğumdan hemen sonra anne ve bebeğin birincil sağlık sorunları çözümlenir çözümlenmez. 6-7 kez tekrarlayan haftalık alçılarla düzelme sağlanır. %90 hastada tenotomi dediğimiz küçük bir müdahale gerekir. (Ponseti Yöntemi)

Tedavinin başarısı aile, çocuk ve hekim uyumuna bağlıdır.

Serepal Palsi

Beyinin oksijensiz kalması sonucu gelişen bir hastalıktır. Bu olay anne bebeğe hamile iken olabileceği gibi;doğum sırasında ve sonrasında gelişen çeşitli nedenlerle oraya çıkabilir. Hadise beyinde ilerleyici değildir. Ancak adelelerde gelişen istemsiz kasılmalar zamanla kemik ve eklemlerde şekil bozukluğuna yol açar. Bu da çocuğun temel ihtiyaçlarını karşılama zorluklarına yol açabilir. Tedavisinde Fizik Tedavi, Ortopedi işbirliği önemli yer tutar.

Spina Bifida (Myelomeningosel)

Hamilelik döneminde tanısı konulabilecek bir hastalıktır. Omurilikte farklı seviyelerdeki tulum derecesine göre hastalar alt ekstremitede değişen derecede güç kaybı ve idrar büyük abdest sorunları ile doktora gelirler. Ortopedik yaklaşım omurilik ve omurga sorunlarının tedavisi yanında alt ekstremitelerdeki şekil bozukluğunun giderilmesi ve cihaza uyumu sağlamaktır. Kırık kolay oluşur. Kemik iltihabı ile karıştırılır. Bazen ayakaltında zor iyileşen yaralar açılabilir. Bu sorunlarda uygun ortopedik tedavilerle giderilebilir.

Pes Planus (Düz Tabanlık)

Fizyolojik Pes Planus:

Düz tabanlık ya da taban çökmesi diye de bilinir. Yürümeye başlayan çocukta aileleri endişelendirir. Bu şekildeki çocuklarda takviye ve tabanlıklar işe yaramayacağı gibi çocuğun özgüvenini de sarsar. Doktorun ağrılı ve patolojik ayağı ayırt etmesi önemlidir. Ameliyat sınırlı sayıda hastaya gerekir.

Patolojik Pes Planus:

Beyin felci, kas ve sinir hastalıkları ya da doğumsal kemik anormallikleri ile birlikte görülür. Bu hastalarda sıklıkla ameliyat gereklidir.

Çocuklarda İçe ve Dışa Basma

Yürümeye başlayan çocuklarda görülür. Aileleri endişelendirir. Genellikle ailede benzer sorunlar geçmiş dönemde görülmüştür. Kalça, bacak ve ayak kaynaklıdır. Çocuklar W tipi oturma veya bağdaş kurma eğiliminde olabilir. Bu tip sorunlarının bir kısmı zamanla düzelir. Düzelmeyen sorunların bir kısmı ise ameliyatla düzeltilebilir. Bu çocukların spora yatkınlıkları 3- 6 yaş arasındaki muayene ile anlaşılabilir.

En fazla kas, tendon, eklem kapsülü ve kıkırdak gibi yumuşak dokular yük altında kalır ve yaralanırlar. Bunların yanı sıra; ağır travmalar sırasında kemikler ve iç organ yaralanmaları da görülmektedir. Vücudumuzda; 639 adet kas vardır ve bunlar yaklaşık olarak vücut ağırlığının % 40'nı oluşturmaktadır. Kemikler ise; doğumda 300 kadarken, yetişkinlikte 206 adettir (bazıları zamanla kaynamıştır).

Spor Yaralanması Olursa Acil Yaklaşım Nasıl Olmalı, Kesin Tanı Ne Şekilde Konulmalıdır?

Spora derhal son verilmeli ve sporcu oyun alanının dışına taşınmalıdır. İncinen bölgeye soğuk (buz) uygulanmalıdır, uygulama çıplak cilt üzerinden yapılmamalı, her 20-30 dakikalık uygulamadan sonra 1.5-2 saat ara verilmelidir. Şişliğin önüne geçmek için elastik bandajla kompresyon uygulanmalı ve kol-bacak kalp seviyesine yükseltilmelidir. Daha sonra, spor yaralanmaları konusunda uzman bir doktor dikkatli bir muayene ile yaralanmanın derecesini belirlemelidir. Kesin tanı, hastanede görüntüleme araçları yardımıyla konur. Kemikler ve eklemlerdeki kırık-çıkıkların tanısı için direk grafiler (x-ray) ve bilgisayarlı tomografiden (BT), yumuşak doku hasarları tanısı için; ultrasonografi (USG) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yöntemlerinden yararlanılır.

Tedavi Nasıl Yapılır?

Hafif düzeydeki yaralanmalarda; istirahat, bandaj ve atel uygulamaları, steroid olmayan ağrı kesici ve ödem çözücü ilaçlar (NSAİİ), bölgesel kortizon enjeksiyonları ve fizik tedavi uygulamaları ön plandadır. Son günlerde çok popüler olan ve profesyonel sporcuların tedavisinde de kullanılan, trombositten zengin plazma enjeksiyonları da, doku iyileşmesinde etkili olmaktadır. Yaralanma ağır, hasar fazlaysa; cerrahi yaklaşım gerekir. Cerrahi uygulamalar; açık ve kapalı (artroskopik) girişimlerden oluşur. Kapalı (artroskopik) yöntemlerle; eklem içi yapıları ekranda net bir şekilde görüntüleyip, müdahale etmek mümkündür. Hastaya verilen zarar daha azdır ve iyileşme süresi de daha hızlıdır.

Spor Yaralanmalarının Ortopedik ve Açık Cerrahi Tedavileri

Hafif düzeydeki yaralanmalarda; istirahat, bandaj ve atel uygulamaları, steroid olmayan ağrı kesici ve ödem çözücü ilaçlar (NSAİİ), bölgesel kortizon enjeksiyonları ve fizik tedavi uygulamaları ön plandadır. Son günlerde çok popüler olan ve profesyonel sporcuların tedavisinde de kullanılan, trombositten zengin plazma enjeksiyonları da, doku iyileşmesinde etkili olmaktadır. Yaralanma ağır, hasar fazlaysa; cerrahi yaklaşım gerekir. Cerrahi uygulamalar; açık ve kapalı (artroskopik) girişimlerden oluşur. Kapalı ( artroskopik) yöntemlerle; eklem içi yapıları ekranda net bir şekilde görüntüleyip, müdahale etmek mümkündür. Hastaya verilen zarar daha azdır ve iyileşme süresi de daha hızlıdır.

Artroskopik cerrahi sonrası fizik tedavi ve rehabilitasyonla desteklenerek spor yaralanmaları tedavisinde başarı sağlanmaktadır.

Basarili
Basariyla tamamlandi
Uyari
Bir uyari ile karsilasildi.
Hata
Bir hata ile karsilasildi.